Τι είπε τέλος πάντων ο Δαρβίνος;

«Aλλά η απλή ύπαρξη ποικιλομορφίας και ορισμένες ξεχωριστές ποικιλίες, παρά το γεγονός ότι είναι αναγκαίες ως θεμέλια για την εργασία μας, βοηθούν λίγο στην κατανόηση του πώς προκύπτουν τα είδη στη φύση»παραδέχεται ο Δαρβίνος στην αρχή του τρίτου κεφαλαίου του βιβλίου τουΗ καταγωγή των ειδών.Εχοντας αφιερώσει τα προηγούμενα δύο κεφάλαια στην κληρονομικότητα και στην ύπαρξη ποικιλομορφίας μεταξύ των ατόμων ενός είδους, ο Δαρβίνος μπαίνει επιτέλους στο «ψητό» και διερωτάται πώς από τις ποικιλίες φτάνουμε στα διαφορετικά είδη:«Πώς συμβαίνει και ποικιλίες μεταμορφώνονται σε ξεχωριστά είδη,τα οποία στην πλειονότητα των περιπτώσεων διαφέρουν εμφανώς μεταξύ τους πολύ περισσότερο απ΄ ό,τι ποικιλίες του ιδίου είδους;».Η απάντηση έρχεται λίγο αργότερα:«Ολα αυτά προκύπτουν από τον αγώνα για επιβίωση.Χάρη σε αυτόν τον αγώνα για επιβίωσηοποιαδήποτε ποικιλομορφία,οσοδήποτε μικρή και απ΄ οπουδήποτε προερχόμενη,αν είναι σε κάποιον βαθμό πλεονεκτική σε κάποιο άτομο οποιουδήποτε είδους,στις ατελείωτα πολύπλοκες σχέσεις του με άλλα οργανικά όντα και την εξωτερική φύση,θα τείνει στη διατήρηση αυτού του ατόμου και γενικά θα κληροδοτηθεί στους απογόνους του.Οι απόγονοι επίσης θα έχουν έτσι καλύτερες πιθανότητες επιβίωσηςκαθώς από τα πολλά άτομα κάθε είδους που περιοδικά γεννιούνταιμόνο ένας μικρός αριθμός επιβιώνει.Εχω ονομάσει αυτή την αρχή,σύμφωνα με την οποία κάθε μικρή ποικιλομορφία,αν είναι χρήσιμη,διατηρείται,με τον όρο φυσική επιλογή».

Ισως κανείς να μην είναι καλύτερος από τον Εrnst Μayr (1904-2005), κορυφαία μορφή της εξελικτικής βιολογίας του 20ού αιώνα, για να αποτελέσει τον ξεναγό μας στη δαρβινική σκέψη. Σύμφωνα με τον Μayr, λοιπόν, η θεωρία του Δαρβίνου, η οποία βασίστηκε σε πέντε παρατηρήσεις και συμπεράσματα που εξήχθησαν από αυτές, μπορεί να αποδοθεί συνοπτικά ως εξής:

1. Τα είδη εμφανίζουν μεγάλη αναπαραγωγική ικανότητα. Συνήθως γεννούν περισσότερους απογόνους από όσους μπορούν να φτάσουν στην ενηλικίωση.

2. Οι πληθυσμοί παραμένουν χονδρικά στο ίδιο μέγεθος, με μικρές αυξομειώσεις.

3. Οι τροφικές πηγές είναι περιορισμένες αλλά σχετικά σταθερές στην πλειονότητα του χρόνου.

4. Σε είδη που αναπαράγονται σεξουαλικά δεν υπάρχουν ολόιδια άτομα. Η ποικιλομορφία είναι γενικευμένη.

5. Μεγάλο μέρος αυτής της ποικιλομορφίας είναι κληρονομήσιμη.

Από τις τρεις πρώτες παρατηρήσεις μπορεί κανείς να συμπεράνει ότι σε ένα τέτοιο περιβάλλον θα υπάρχει ένας αγώνας για επιβίωση μεταξύ των ατόμων κάθε πληθυσμού.

Από τις δύο επόμενες το συμπέρασμα είναι ότι σε έναν κόσμο με σταθερούς πληθυσμούς όπου κάθε άτομο πρέπει να παλέψει για την επιβίωσή του τα άτομα εκείνα με τα χαρακτηριστικά που πλεονεκτούν έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να επιβιώσουν και να περάσουν αυτά τα χαρακτηριστικά στους απογόνους τους. Ετσι τα πλεονεκτικά χαρακτηριστικά κληροδοτούμενα στις επόμενες γενιές καθίστανται επικρατή στον πληθυσμό. Αυτό το ονομάζουμε φυσική επιλογή. Μπορούμε τώρα να συμπεράνουμε ότι η φυσική επιλογή σε βάθος χρόνου μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία νέων ειδών. Είναι όντως τόσο απλή η εξελικτική θεωρία που πολλοί σύγχρονοι του Δαρβίνου αναρωτήθηκαν πώς δεν την είχαν σκεφθεί! Οσο για τον ίδιο, αυτός κλείνει το βιβλίο του σημειώνοντας: «Υπάρχει ένα μεγαλείο σε αυτή τη θεώρηση της ζωής,με τις διάφορες δυνάμεις που αρχικώς είχαν εμφυσηθεί σε λίγες μορφές ή σε μία.Και ενώ ο πλανήτης κινείται κυκλικά σύμφωνα με τον σταθερό νόμο της βαρύτητας,από τόσο απλή αρχή ατέλειωτες μορφές,εξαιρετικά όμορφες και θαυμαστές, έχουν εξελιχθεί και συνεχίζουν να εξελίσσονται».

BΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Charles Darwin, Οn the Οrigin of Species by Μeans of Νatural Selection, (http://darwin-online. org.uk)